Tarikati Nakshibendi është

3322414063_0910a0fa2a_b

               

Vendosja e dashurisë ndaj Allahut të Lartësuar …

Përmbajtja sheriatit fuqishëm dhe qëndrueshmëria në te …

Pendimi për gjynahet e bëra dhe mospërsëritja e tyre…

Përmendja e shpeshtë dhe e vazhdueshme e Allahut…

Paqe me vetveten dhe me të gjitha krijesat e Allahut Teala…

 

TASAVVUF

                   Sufitë, Tasavvufin e kanë shpjeguar në shumë mënyra, e ndër to:

                   Tasavvuf është moral i lartë. Tasavvuf është pastrimi i zemrës. Tasavvuf është zbatimi i edukatës. Tasavvuf është nënshtrimi pa kundërshtim urdhrave hyjnorë. Tasavvuf është largimi dhe ruajta e shpirtit nga kënaqësitë iluzore të kësaj bote. Tasavvuf është shfrytëzimi dhe vlerësimi i kohës. Tasavvuf është të qenit i mbuluar me moralin që e do Allahu Teala. Tasavvuf do të thotë të mos i bëjmë dëm askujt dhe mos të bëjmë askënd të vuaj, të bëjmë mirë dhe të kemi sjellje të mirë ndaj çdokujt, mos të jemi ankues ndaj sprovave që vijnë nga Allahu Teala, të jemi falës ndaj atyre që na bëjnë keq, – përpjekje për të arritur shkallën më të lartë të etikës njerëzore.

                 Tema e Tasavvufit është njeriu, qëllimi i Tasavvufit është zbukurimi i njeriut me moralin hyjnor. Si përfundim i këtij qëllimi është ngritja e njeriut në pjekuri dhe përsosmëri.

                 Esenca e Tasavvufit është të bërit  vepra (amel) sipas urdhrave të ajeteve dhe haditheve, të jetuarit sipas sunnetit të Pejgamberit s.a.v.s., qëndrimi larg prej bidateve (risive në fe), largimi nga dëshirat e epshit dhe kontrollimi i tij, përmbajtja nga komentimi i urdhrave (hyjnor) të fesë sipas kuptimit vetanak, dhe largimi nga kërkimi i lehtësimeve në zbatimin e këtyre urdhrave.

                “Tasavvuf” shkurtimisht i thuhet të gjitha rrugëve të edukimit shpirtëror.

                 Burimi i Tasavvufit nuk është filozofia e lindjes dhe feja e kotë e perendimit, mirëpo është Kurani dhe Sunneti.

                 Tarikati ka kuptimin: rrugë dhe usul (metodë). Tarikati nuk është fe apo medh’heb, por është rrugë dhe metodë për të kuptuar dhe për të jetuar fenë. Tarikati është themeluar për edukimin e njeriut.
                 Tarikatet janë quajtur me emra të ndryshëm në bazë të dhikrit dhe metodave të ndryshme që i kanë preferuar të mëdhenjtë e kësaj rruge.

ÇKA DO TË THOTË  “NAKSHIBENDI”

                   Fjala “Nakshibendi” përbëhet prej bashkimit të dy fjalëve, “naksh” dhe “bend”. Kjo fjalë është mbiemër, por është bërë i famshëm si emër.

                 “Naksh” do të thotë të qëndiset diçka në një vend, punim i qendisjes, të sjellet në atë gjendje që qendisja të mos prishet më apo edhe punim i gravurës së vulës.

                 “Bend” është emër në gjuhën Persiane. Përdoret edhe si cilësi (sifat) edhe si emër. Kjo fjalë si emër i ka disa kuptime: lidhje, pranga, rrip apo tendë. Si cilësi  ka këto kuptime: të lidhet shtrëngueshëm, të lidhet mirë.

                  “Nakshibendi” janë thirrur ata të cilët kanë bërë vazhdimisht dhe pandërprerë dhikrin e fshehtë, dhe e kanë qëndisur dhikrin e Allahut në zemër në atë mënyrë që të mos del më.

RRETH NAKSHIBENDIVE

                    Shkolla e edukimit të Nakshibendive është themeluar nga  Haxhe Muhammed Behaeddin Nakshibend i cili ka ndërruar jetë në 791 H. (1389). Ai e ka caktuar metodën themelore në sistemin e edukimit shpirtëror. Ai  ka qenë i njohur me titullin Nakshibendi prandaj edhe kjo rrugë ka marrë emrin në bazë të emrit të tij – Nakshibendi.

                     Por, kjo metodë e edukimit nuk ka filluar me Shah-i Nakshibend. Metodën e kësaj rruge, rregullat, edukimin dhe diturinë, ai vet i ka marr nga të mëdhenjtë që kanë qenë para tij. Rruga e edukimit të këtij drejtimit dhe rregullat e sjelljes, nëpërmjet silsilës (zinxhirit) vjen tek Ebu Bekir Siddiku, dhe prej tij tek Resulullahu s.a.v.s. Fillimi dhe qendra e këtij edukimi është Pejgamberi i Rahmetit, Resulullahu s.a.v.s.

                    Në themelet e këtij edukimi, vend të posaçëm zë dhikri i fshehtë dhe muhabeti hyjnor. Kjo metodë e edukimit përgjatë historisë është njohur me emra të ndryshëm që janë marrë nga emrat e murshidëve kamil. Pas Ebu Bekrit r.a. kjo rrugë është njohur me emrin “Siddikije” deri tek Bejazid Bistamiu k.s. Pas kësaj ka marr emrin “Tajjfurije” në bazë të emrit të Tajjfur Bejazid Bistamiut. Me këtë emër kjo rrugë është njohur deri tek Haxhe Abdulhalik-i Gugjdevani. Pas kësaj merr emrin “Haxheganije” e deri tek Shah-i Nakshibend. Pas  Shah-i Nakshibendit kjo rrugë është thirrur Nakshibendije. Nën këtë emër kjo rrugë në botën Islame u përhap dhe u bë e famshme. Emrat e tjerë që ishin më herët me kohë u harruan. Kjo rrugë pas Mevlana Halidi Bagdadit është thirrur dhe është përhapur gjithashtu me emrin “Nakshibendi-Halidije”. Sot në Turqi, në Lindje të mesme dhe në Ballkan  është i përhapur kolli (dega) Halidije. Kjo rrugë në ditët e sotme edhe pse i përhapur nën degën Halidije, prapëseprapë njihet  me emrin e famshëm të Shah-i Nakshibendit.

                      Edukimi i Nakshibendive sipas preferencës së  Shah-i Nakshibendit, është bazuar në dhikrin e fshehtë (hafi). Këtë usul (metodë) e kanë preferuar evliatë e mëdhenj, të cilët e kanë zhvilluar dhe e kanë përcjellë deri në ditët e sotme. Ky usul dhe edebet janë marrë pikërisht prej ajeteve dhe sunnetit të Pejgamberit të Rahmetit, Muhammedit s.a.v.s., dhe prej as’habëve të tij fisnikë. Ky sistem i edukimit dhe çdo gjë që ai përmbanë, është i lidhur me Kur’an e Sunnet. Tërë sistemi i edukimit dhe edebet brenda saj mbështeten në burimet dhe themelet e fesë tonë. Këto edebe në Kur’an e Sunnet janë cekur haptazi, me isharete (shenja), me argumente, apo janë pranuar në heshtje, që do të thotë se në këtë rrugë, nuk është e pranishme asgjë që nuk përputhet me Islam.

                    Ashtu siç kanë fakihët (juristët) kompetencë për ixhtihad në fushën e fikhut, ashtu edhe murshidi kamil është kompetent për ixhtihad në fushën e edukimit të ahlakut (moralit), si dhe ka të drejtë në caktimin e metodave të reja në këtë fushë. Ky sistem i edukimit nuk është fe e re, por është shkollë për mësimin dhe zbatimin e ahlakut të fesë. Kjo rrugë ka për qëllim ta përsosë njeriun me ahlak të bukur dhe ta dërgojë tek rizaja (kënaqësia) e Allahut Teala. Metoda e kësaj rruge është të lidhë me  muhabet (dashuri) zemrat e njerëzve me Allahun Teala. Metoda themelore në këtë rrugë është dhikri i fshehtë, dhikri në xhemat, muhabeti, sohbeti (bisedë), rabita, – përmirësimi i karakteristikave të shëmtuara të nefsit me edeb e me hizmet.

 

 

11 USULAT THEMELORË

pismo266

 

 

11 METODAT THEMELORE (USUL)

 

Abdulhalik Guxhduvani dhe të mëdhenjtë e tjerë që kanë ardhur pas tij, kanë themeluar 11 principe të cilat shërbejnë për edukim shpirtëror, dhe për të mbajtur zemrën vazhdimisht në gjendje të dhikrit.

Këto principe janë cak i moralit për çdo mysliman dhe janë metoda që nevojiten për të gjithë udhëtarët e rrugës së drejtë. Këto metoda, me anë të të cilave fitohet zgjuarsia shpirtërore, janë fryt i dhikrit dhe rezultat i edukimit të bukur.

Ai që zbaton këto metoda sigurisht ka kuptuar esencën e ajeteve që urdhërojnë dhikrin dhe ka arritur myzhden për kuptimin e tyre. Në këtë mënyrë ai ka arritur kënaqësinë e Allahut.

Këto 11 metoda janë:

VUKUF-I ZAMANI

Të jesh i vetëdijshëm për çdo moment që e jeton

Udhëtari i rrugës së drejtë duhet ta kontrollojë çdo sjellje. Në çdo moment duhet të dijë se cila vepër është më e vlefshme dhe ta bëj atë vepër. Kohën e vet ta kalojë me një lloj të dhikrit. Në qoftë se bën punë të dobishme dhe vepra të mira, atëherë duhet të bëjë shukër (të falënderojë). Shukri është një lloj dhikri. Në qoftë se është zhytur në punë të këqija e të turpshme, menjëherë të bëjë teube-istigfar (të pendohet dhe të kërkojë falje). Edhe istigfari është gjithashtu një lloj i dhikrit.

Të mundohet t’i kompensojë mangësitë e kaluara.

Në mënyrë të veçantë të vështrojë gjendjen e zemrës gjatë frymëmarrjes. Të ketë kujdes se gjatë frymëmarrjes, a është i vëmendshëm në dhikër apo është në pavëmendje. Sufitë e kanë quajtur këtë gjendje Sahv (zgjimi), d.m.th. zgjimi i gjendjes shpirtërore.

Udhëtari i rrugës së drejtë duhet vazhdimisht ta mendojë veten se gjendet nën shikimin dhe kontrollin e Allahut Teala. Çdo moment të jetë i vetëdijshëm se po i afrohet vdekjes. Të mundohet të zgjohet nga pavëmendja. Nëse nuk mund të zgjohet, ta dijë se një ditë do të zgjohet patjetër.

VUKUF-I ADEDI

Kur bën dhikër, të jetë i vetëdijshëm si bëhet ai, dhe të ruaj numrin (e dhikrave të bërë)

Udhëtari i rrugës së drejtë duhet të kujdeset për numrin e dhikrit që bën. Dhikri duhet të bëhet përshtatshëm mësimit. Duke e ruajtur numrin, një ndër gjërat kryesore është të jetë i vëmendshëm ndaj qetësisë së zemrës. Zemra të mblidhet në dhikër, veçanërisht gjatë dhikrit ‘La ilahe ilallah’. Vetja dhe çdo gjë tjetër pos Allahut Teala të harrohet dhe çdo gjë ndërmjet të largohet dhe të mundohet të arrihet shijimi i dhikrit. Gjatë dhikrit të tejkalohet vetja dhe të mundohet të arrihet në tërheqje dhe dalldi hyjnore (xhezbe). Kjo dashuri, kjo tërheqje dhe dalldi hyjnore janë shkalla e parë e diturisë shpirtërore.

VUKUF-I KALBI

Zemra përqendrohet në dhikër dhe lidhet për qenien të cilës i bëhet dhikër

Udhëtari i rrugës së drejtë, brenda kohës së dhikrit të mundohet të përfitojë gjendjen e kënaqësisë së Allahut dhe qetësisë shpirëtrore, ashtu që në zemër të mos ketë dashuri apo anim ndaj asgjëje pos Tij. T’i pengojë mendimet e kësaj bote që të shëtisin brenda zemrës. Të arrijë në fshehtësi dhe në thelbin e dhikrit. Vazhdimisht t’i drejtohet zemrës dhe dashurisë brenda zemrës.

Shah-i Nakshibend ka parë se gjëja më e rëndësishme dhe më e nevojshme është përqendrimi i zemrës në dhikër si dhe lidhja e zemrës për Atë të cilit i bëhet dhikri (përkujtohet), pra për Allahun Teala. Shah-i Nakshibendi pa se kjo është më e rëndësishme se vet sasia e dhikrit.

NAZAR BER-KADEM

Shikimi të jetë mbi këmbën e vet

Udhëtari i rrugës së drejtë duhet vazhdimisht të ecë dhe të shikojë përpara. Gjithmonë të jetë i preokupuar me punët e veta. Të ruaj syrin prej haramit dhe zemrën prej gjërave që mund ta turbullojnë. Mos t’i kushtojë vëmendje gjërave që nuk i hyjnë në punë. Ai që syrin nuk e ruan, edhe zemrën e ka të përzier. Kanë thënë: “Në këtë rrugë ai i cili nuk është serioz, as punët nuk do t’i dalin serioze”.

Udhëtari i rrugës së drejtë ta ketë në sy vetëm një cak dhe ta përqendrojë zemrën vetëm në atë cak, ndërsa në rrugën që ka hyrë ta japë tërë mundin. Pos Allahut Teala, gjërave tjera mos t’u kushtojë shumë vëmendje. Dikush që shkon drejt cakut duke vrapuar, vazhdimisht duhet të shikojë përpara. Përndryshe këmba merr në thua dhe rrëzohet.

Imam Rabbani thotë:

“Nazari Ber-Kadem – Udhëtari i rrugës së drejtë duhet ta kuptojë figurativisht shprehjen se shikimi i syrit nuk kalon përtej këmbëve të veta. Prej saj është e nevojshme të kuptohet kjo:

Syri vazhdimisht duhet të shikojë përpara ndërsa këmba ta përcjell, sepse në nivelet e larta së pari syri e vendos cakun, pastaj këmba hedh hapin. Njeriu duhet ta vendos syrin në nivelet e larta si dhe ta jep mundin që kërkon ai nivel. Ai që me pak kënaqët, pak fiton. Ai që nuk fluturon, detyrohet të ecë.”

Fjala dhe puna e udhëtarit të rrugës së drejtë duhet të jenë në përputhje me njëra-tjetrën. Ai duhet të flet dhe të sillet brenda gjendjes në të cilën gjendet. Të mos flet për atë që nuk e posedon dhe nuk e di, të mos bisedojë për ato gjendje dhe dituri të cilat nuk i ka shijuar dhe mos t’i konsiderojë këto gjëra si pronë të veten. Duhet ta dijë kufirin e vet dhe t’ia dijë hallin vetes.

Udhëtari i rrugës së drejtë duhet të merr si shembull ata të cilët shkojnë para tij. Ai duhet të falënderohet për gjendjen e vet, atëherë kur sheh të dobëtit dhe ata që janë prapa tij. Po ashtu duhet atyre t’iu tregojë mëshirë dhe t’iu ndihmojë.

Besimtari duhet të jetë modest. Mos të ecë me mendjemadhësi dhe kryelartë. T’i përputhet sunneteve. Të shikojë përpara dhe me shikime të panevojshme mos të shqetësojë askënd.

HUSH DER-DEM

Të jetë i zgjuar në çdo frymëmarrje dhe të mos jetë në gaflet

 Çdo frymë që e merr dhe e lëshon një udhëtar i rrugës së drejtë, duhet ta bëjë me vetëdije dhe i vëmendshëm ndaj Allahut Teala. Tërë kohën e tij ta përdorë në një lloj ibadeti, sepse çdo frymë që kalohet në dhikër bën që robi të jetë në lidhje me Allahun Teala dhe atëherë çdo frymë është e gjallë, jeton, është e ëmbël dhe përplot njohuri. Frymët që harxhohen në pakujdesi dhe në kryengritje janë të vdekura, pa njohuri, pa nur dhe pa shije.

Shah-i Nakshibend thotë:

”Edukimi i rrugës sonë është themeluar në kalimin e çdo momenti, e të çdo frymëmarrjeje në gjendje të zgjuar. Sufiu i zgjuar bile e kalon kohën në mes të dy frymëmarrjeve me dhikër.”

Sufitë thonë se kjo punë është shumë e vështirë, mirëpo vetëm ata të cilët janë këmbëngulës dhe ata të cilët kalojnë në dhikrin e qenies (dhikri dhat), e kuptojnë se kjo me të vërtetë mund të ndodhë, për shkak se ata vet e jetojnë këtë gjendje.

Udhëtari i rrugës së drejtë duhet ta vlerësojë çdo moment. Ai nuk duhet të humbas kohë duke u preokupuar me të kaluarën dhe duke u shqetësuar për të ardhmen, por duhet të vlerësojë të tashmen. Puna më e drejtë është të bëjë shpesh istigfar (të kërkojë falje).

SEFER DER VATAN

Të ikësh prej njerëzve, e të shkosh drejt Hakut

Udhëtari i rrugës së drejtë është vazhdimisht në gjendje të lëvizjes dhe të udhëtimit.

Ai duhet të jetë në gjendjen e përshkruar në ajetin

 “Unë po shkoj aty ku më urdhëroi Rabbi im, e Ai më udhëzon’.” 37-Safatë: 99.

Vendi që shkohet është xheneti ndërsa ajo që kërkohet është kënaqësia (rizaja) e Allahut. Për këtë arsye udhëtari i rrugës së drejtë duhet të braktis veset e këqija e të zbukurohet me sjellje të bukura, të braktis haramin e të vrapojë pas hallallit, të kalojë prej kundërshtimit në devotshmëri (takva).

Ky udhëtim bëhet me zemër. Kjo rrugë kalohet me zemër. Pa u zgjuar zemra, nuk mund të shihet përpara, pa u edukuar ajo, nuk mund të njihet Rabbi dhe pa u pastruar zemra nga ndyrësitë shpirtërore, Haku nuk mund të soditet shpirtërisht.

Për këtë arsye, ai që do t’i shkojë Hakut, më parë duhet të gjejë një prijës të besueshëm. Gjëja e parë që duhet ta ketë është murshidi. Nën kontrollin dhe edukimin e tij, të realizojë ngritjen shpirtërore të zemrës.

Udhëtari shpirtëror dhe zemra e tij pastrohen me edukim shpirtëror. Zemra forcohet me dashuri hyjnore dhe zgjuarsi. Cilësitë e këqija ndërrohen me ato të mira. Kështu bëhet hapi prej syefaqësisë – në sinqeritet, prej pakujdesisë – në dhikër, prej zullumit – në drejtësi, prej kundërshtimit – në adhurim. Kësaj në të vërtetë i thuhet ‘hixhret’ apo ‘të shkosh drejt Allahut Teala’.

Realizimi i këtij hixhreti është pikërisht qëllimi i tasavvufit.

Gjithashtu duhet të dihet se udhëtari i rrugës së drejtë nuk duhet të qëndrojë vetëm në një gjendje. Vazhdimisht duhet të merr rrugë në të mira, të përparojë në moral të bukur dhe të ngritët shpirtërisht. Në rrugën e drejtë, udhëtimi është i vazhdueshëm dhe nuk bën të ndalet, të mërzitet apo të ulet.

HALVET DER- ENXHUMEN

Duke qenë në mesin e njerzëve të jesh bashkë me Hakun

Kësaj i thuhet: të jesh në të jashtmen (zahir) me njerëzit e në të brendshmen (batin) me Hakun.

Udhëtari i rrugës së drejtë duhet ta ketë zemrën përplot me shije të dhikrit hyjnor dhe çdo gjë t’i bëhet shkak për ta përkujtuar Allahun Teala. Mos të lejojë që krijesat të bëhen perde e zemrës, por çdo gjë të jetë në vend të vet sipas vlerës që ka.

Kur zemra e njeh Rabbin e lartë dhe i soditë shpirtërisht manifestimet e Tij, asnjë krijesë tjetër nuk mund t’i bëhet perde, nuk mashtrohet, nuk humb kohë dhe nuk gjen rehati me gjëra të tjera.

Shejh Nexhmeddin Kubra thotë:

“Dy dhikra në një vend nuk mund të gjenden. Ai që vazhdimisht bën dhikër (përmend) një send apo një dert, ai në të vërtetë nuk mund ta bëjë dhikër Allahun Teala. Ndërsa zemra e atij që e bën Allahun dhikër, nuk ka vend për gjëra të tjera.

Pejgamberi s.a.v.s. vazhdimisht e bënte dhikër Allahun Teala. Për pejgamberët dhe velitë, dhikri është një punë normale, për shkak se të gjitha sjelljet dhe punët i bëjnë me Hakun dhe i përshtaten urdhrave të Hakut. Qëllimi i dhikrit është që zemra të gjejë kënaqësi me Allahun.”[1]

Piri i rrugës nakshi Shah-i Nakshibend thotë:

“Esenca e rrugës tonë është halvet der-enxhumen” dhe shton: “Themeli i tarikatit tonë është sohbeti – bashkëbisedimi. Largimi prej njerëzve sjell famën ndërsa në famë gjendet shkatërrimi. Mirësia është të jesh në mesin e njerëzve dhe t’u bësh njerëzve hizmet. Veçanërisht, hizmeti me sohbet bëhet më i mirë. Hizmeti dhe sohbeti duhet ta forcojnë dhe plotësojnë njëri-tjetrin. Edhe udhëtarët e kësaj rruge duhet ta duan njëri-tjetrin, në atë mënyrë që të shkrihet/humbet në atë dashuri.”

Ky moral i miqve të Allahut është shpjeguar në Kur’an- i Kerim me këtë ajet:

”Ata janë njerëz qe nuk i pengon as tregtia e largët e as shitblerja në vend për ta përmendur Allahun, për ta falur namazin dhe për ta dhënë zeqatin.” 24-Nurë: 37.

YAD KERD

Të bësh dhikër

Me këtë synohet të tregohet se pasi të përvetësohet mësimi i vetëkontrollit, vazhdohet të bëhet dhikri ‘la ilahe ilallah’ në mënyrë që të arrihet në kuptimin e tehvidit. Allahu Teala vazhdimisht duhet të mbahet në kujtesë dhe dhikri i zemrës me atë të gjuhës të bashkohen.

Udhëtari i rrugës së drejtë në çdo moment duhet ta ketë zemrën e zgjuar. Me vëmendje të plotë të vazhdojë dhikrin me fjalën ‘Allah’ ose ‘la ilahe ilallah’.

Shah-i Nakshibend kështu e shpjegon kuptimin e dhikrit  tevhid:

La ilahe’ është shprehje e nefij-it. Nefij do të thotë mohim apo refuzim. Me këtë dhikër bëhet e ditur se në gjithësi nuk ka asnjë ‘ilah’. Pas kësaj vjen shprehja ‘ilallah’. Kjo shprehje është isbat e që do të thotë vërtetim apo dëshmi. Me anë të kësaj dëshmohet se ‘ilah’ i vërtetë dhe që i bëhet ibadet është vetëm Allahu Teala.

Në fund thuhet ‘Muhammedu’r Resulullah’. Me anë të kësaj bëhet nijet që t’i përshtatemi Resulullahut s.a.v.s. në mënyrë që të duhemi nga Allahu Teala si dhe të tregojmë dashurinë ndaj Tij. Kjo për shkak se pa iu përshtatur Resulallahut s.a.v.s. as tevhidi nuk merret vesh e as dashuria (muhabeti) i Allahut Teala nuk shijohet.

BAZ GESHT

                 Kthimi                

Me këtë dëshirohet të tregohet se duke bërë ‘nefij isbat’ – pra dhikrin ‘la ilahe ilallah’, në momentin që lëshohet fryma, të gjitha mendimet duhet të përmblidhen në kuptimin e fjalisë  ‘ilahi ente maksudi ve ridhake matlubi’ (Allahu im, qëllimi im je Ti dhe kënaqësia Jote është kërkesa ime).

Më pastaj, duke i parë mangësitë gjatë dhikrit, kërkohet strehim tek Allahu Teala dhe bëhet istigfar.

NIGAH DASHT

Të ruhet

Udhëtari i rrugës së drejtë duhet të jetë zotërues i zemrës gjatë dhikrit. Gjatë dhikrit duhet të mendohet kuptimi i nefjit dhe isbatit, si dhe duhet të ruhet zemra nga dëshirat e mendimet e këqija, apo nga brengat e shqetësimet e ndryshme. Duhet ta pengojë zemrën prej mendimeve dhe dëshirave të tjera pos Allahut Teala.

JAD DASHT

Kurrsesi mos të harrohet, vazhdimisht të bëhet dhikër

Udhëtari i rrugës së drejtë në çdo moment dhe në çdo vend të jetë bashkë me kënaqësinë (rizanë) e Allahut Teala. Asnjëherë nuk duhet të ndahet prej kënaqësisë hyjnore. Zemra duhet të mbahet zgjuar duke soditur shpirtërisht manifestimet hyjnore në çdo gjë.

Të gjitha këto shpjegime janë cilësi të besimtarëve të vërtetë. Ata kanë jetuar dhe ende jetojnë.

Sufitë kanë thënë:

Nëse një njeri për një javë mundohet të bëjë dhikër me zemër për 15-30 minuta në ditë, të mos bëjë gjynahe të mëdha dhe të mos hajë kafshatat haram, pas një jave patjetër se e sheh dobinë; heton se në zemër bëhet një zgjim.

Shejh Sejid Abdulbaki el-Hysejni thotë:

Vazhdoni të përmendni Allahun Teala, dhe të jeni të zgjuar kur bëni dhikër. Qëndisni dhikrin e Allahut brenda zemrës. Pasi të vendoset dhikri në zemër, edhe nëse nuk mendoni për këtë, zemra e bën Allahun dhikër. Lukthi juaj punon edhe kur ju nuk doni. Edhe në gjumë kur jeni, ai vazhdon punën e vet. Edhe me zemër ndodh e njëjta, atëherë kur dhikri të jetë vendosur në zemër.”

 

[1] Nexhmeddin-i Kubra, Jeta në Tasavvuf, faqe 58.

ruh